ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΕΓΚΛΗΜΑ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΤΩΝ ΣΥΝΟΡΩΝ: ΛΕΥΤΕΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ 2 ΤΗΣ ΣΑΜΟΥ #Samos2


Το πραγματικό έγκλημα είναι το καθεστώς των συνόρων – Δικαιοσύνη για τον Ν.* & τον Χασάν

Έπειτα από ναυάγιο, επιζών αντιμετωπίζει ποινή μεγαλύτερη των 230 ετών με την κατηγορία ότι «οδηγούσε την βάρκα» και

πατέρας κατηγορείται για τον θάνατο του εξάχρονου παιδιού του

Στα ελληνικά νησιά, η πολιτική της ποινικοποίησης και της αποτροπής των προσφύγων κλιμακώνεται: σε μία πρωτοφανή δίωξη, ο Ν., ένας νεαρός πατέρας, κατηγορείται για τον πνιγμό του εξάχρονου γιου του κατά τη διάρκεια ενός ναυαγίου. Θα δικαστεί μαζί με τον συνεπιβάτη του, τον Χασάν, ο οποίος αντιμετωπίζει ισόβια κάθειρξη με την κατηγορία ότι οδηγούσε τη λέμβο – μια συνήθης πρακτική στα εξωτερικά σύνορα της Ευρώπης.

Τη νύχτα της 7ης Νοεμβρίου 2020, ο Ν. και ο Χασάν προσπάθησαν να φτάσουν στην Ελλάδα από την Τουρκία σε μία φουσκωτή λέμβο μαζί με άλλα 22 άτομα. Μεταξύ των επιβατών ήταν ο εξάχρονος γιος του Ν. και η αδελφή, ο αδελφός και η ανάπηρη μητέρα του Χασάν. Οι οικογένειες είχαν εγκαταλείψει το Αφγανιστάν και αναζητούσαν την ασφάλεια και μία καλύτερη ζωή στην Ευρώπη.


Στα ανοικτά της Σάμου, η λέμβος βρέθηκε σε κίνδυνο, προσέκρουσε στα βράχια και ανετράπη . Όλοι οι επιβάτες έπεσαν στη θάλασσα. Παρόλο που το Λιμενικό Σώμα ενημερώθηκε για την κατάσταση έκτακτης ανάγκης, πήρε αρκετές ώρες μέχρι να φτάσουν στο σημείο που βρισκόντουσαν οι μετανάστ(ρι)ες. Ωστόσο δεν προχώρησαν στη διάσωσή τους. Οι επιζώντες κατέθεσαν ότι είδαν δύο φορές το σκάφος του λιμενικού να πλησιάζει, αλλά δεν τους διέσωσε. Τις πρωινές ώρες της επομένης, ο μικρός γιος του Ν. και μια γυναίκα που ήταν  έγκυος βρέθηκαν στα βράχια. Ευτυχώς, η γυναίκα επέζησε και γέννησε το παιδί της τρεις ημέρες αργότερα. Για τον γιο του Ν., ήταν ήδη πολύ αργά.

Παρά το γεγονός ότι ήταν συντετριμμένος από τον θάνατο του γιου του – και τον δικό του παρ’ ολίγον πνιγμό – ο 25χρονος Ν. συνελήφθη. Μετά από πιέσεις του δικηγόρου του και της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, η αστυνομία τον πήγε στο άψυχο σώμα του γιου του για αναγνώριση. Προφυλακίστηκε και ήταν ο πρώτος αιτών άσυλο που κατηγορήθηκε ποτέ για «διακινδύνευση της ζωής του παιδιού του», αντιμετωπίζοντας ποινή φυλάκισης έως και δέκα έτη.


Ν: «Ήταν πολύ σκληροί μαζί μου. Έχασα τον γιο μου. Πνίγηκε στο νερό. Επιπλέον, με συνέλαβαν σε αυτή τη φρικτή κατάσταση και με έβαλαν στην φυλακή.

Λένε ότι αυτός είναι ο νόμος. Δεν μπορεί να είναι αυτός ο νόμος. Αυτό είναι απάνθρωπο. Αυτό πρέπει να είναι παράνομο. Αλήθεια θα με

κατηγορήσουν για τον θάνατο του γιου μου; Ήταν όλα όσα είχα. Ήρθα εδώ για τον γιο μου ουσιαστικά».


Δημήτρης Χούλης, δικηγόρος: «Στην Ελλάδα του 2020, όταν έχουμε την πολιτική των συστηματικών επαναπροωθήσεων, τίθεται ένα ακόμη εμπόδιο

για τους αιτούντες άσυλο: ακόμη και αν καταφέρετε να έρθετε εδώ, θα σας τιμωρήσουμε. Ως αιτών άσυλο, τι μπορεί να κάνει; Να έρθει

εδώ και να αφήσει το παιδί του μόνο του στην Τουρκία μέχρι το τέλος της διαδικασίας;»

Μαζί με τον Ν., συνελήφθη και ο 23χρονος Χασάν. Κάποια στιγμή, κατά τη διάρκεια του ταξιδιού από την Τουρκία, οδήγησε τη λέμβο. Εξαιτίας αυτού, κατηγορείται για «μεταφορά 24 υπηκόων τρίτων χωρών στην ελληνική επικράτεια χωρίς άδεια» (διακίνηση), με τις επιβαρυντικές περιστάσεις της «έκθεσης σε κίνδυνο της ζωής 23 ατόμων» και της «πρόκλησης του θανάτου ενός ατόμου» – του γιου του Ν. Ο Χασάν αντιμετωπίζει ποινή ισόβιας κάθειρξης για τον θάνατο ενός ατόμου συν επιπλέον 10 χρόνια φυλάκισης για κάθε μεταφερόμενο άτομο, που ανέρχεται συνολικά σε 230 χρόνια συν ισόβια κάθειρξη.

Ενώ η περίπτωση του Ν. αποτελεί την πρώτη του είδους του, οι κατηγορίες για «διακίνηση» που απαγγέλθηκαν στον Χασάν δεν αποτελούν μεμονωμένο περιστατικό, αλλά τυπικό χαρακτηριστικό της αποτρεπτικής πολιτικής της Ευρώπης. Όπως καταγράφεται από την CPT – Aegean Migrant Solidarity, την borderline – Europe και το Deportation Monitoring Aegean, η απόδοση τέτοιων κατηγοριών γίνεται συστηματικά από το ελληνικό κράτος εδώ και αρκετά χρόνια. Η βάση γι’ αυτό είναι η παράλογη αντίληψη ότι όποιος/α βρεθεί να οδηγεί ένα όχημα στα ελληνικά σύνορα που μεταφέρει ανθρώπους που ζητούν προστασία, διαπράττει έγκλημα – ακόμη και αν ο ίδιος/η ίδια ζητάει η προστασία. Συνήθως, η αστυνομία συλλαμβάνει ένα ή δύο άτομα ανά λέμβο, στέλνοντας εκατοντάδες μετανάστ(ρι)ες κατευθείαν από τη θάλασσα στη φυλακή.


Παρόλο που η στοχοποίηση και ποινικοποίηση Ευρωπαίων διασωστών/στριών στη θάλασσα και ακτιβιστών/στριών λαμβάνει μεγάλη δημοσιότητα, η καθημερινή πρακτική της φυλάκισης μη-Ευρωπαίων που αντιμετωπίζουν τις ίδιες κατηγορίες περνά σχεδόν απαρατήρητη. Ωστόσο, αποτελούν την πλειονότητα όσων συλλαμβάνονται και φυλακίζονται με την κατηγορία της «διευκόλυνσης παράνομης εισόδου», ή αλλιώς της «διακίνησης». Δεδομένου ότι συλλαμβάνονται αμέσως κατά την άφιξη τους, οι περισσότεροι/ες από αυτούς/ές δεν έχουν πρόσβαση σε κατάλληλη νομική υπεράσπιση, πόσο μάλλον σε εξωτερική υποστήριξη. Με τα ελληνικά δικαστήρια ενίοτε να τιμωρούν τη «διακίνηση» αυστηρότερα από τον φόνο, αυτό έχει ως αποτέλεσμα άνθρωποι που ήρθαν στην Ευρώπη αναζητώντας ασφάλεια να κλείνονται πίσω από τα κάγκελα για δεκαετίες.


Οι κατηγορίες απαγγέλλονται παρά το γεγονός ότι η πολιτική κλειστών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναγκάζει τους ανθρώπους να βασίζονται σε επικίνδυνους τρόπους μετακίνησης και σε άλλους ανθρώπους που τους βοηθούν να περάσουν. Καθώς δεν υπάρχουν διαθέσιμες ασφαλείς και νόμιμες δίοδοι, οι λεγόμενοι «διακινητές» είναι στην πραγματικότητα ο μόνος τρόπος για να φτάσουν οι άνθρωποι σε ασφαλές έδαφος. Ωστόσο, το να διώκεις τους ίδιους τους πρόσφυγες για «διακίνηση» συνιστά μια κατά μέτωπο επίθεση στο δικαίωμα στο άσυλο.


Δημήτρης Χούλης, δικηγόρος: «Με τον τρόπο αυτό, ποινικοποιούμε τους αιτούντες άσυλο που δεν έχουν καμία εναλλακτική λύση. Υπάρχει ένα

τμήμα κατά τη διάρκεια του ταξιδιού όπου το μόνο που μπορούν να κάνουν είναι να οδηγήσουν τη βάρκα για να σώσουν τη ζωή τους».


Χασάν: «Είμαστε απλώς μετανάστες και όταν οι μετανάστες θέλουν να έρθουν, οι διακινητές δεν έρχονται. Θα αναγκάσουν τους μετανάστες να

φέρουν οι ίδιοι τη βάρκα στον προορισμό της, είτε ξέρουν να οδηγούν βάρκα είτε όχι».


Ο Χασάν κατηγορήθηκε παρά το γεγονός ότι οι άλλοι επιβάτες, συμπεριλαμβανομένου του Ν., δήλωσαν ότι απλώς πήρε το τιμόνι όταν κάποιος έπρεπε να το πάρει. «Ο Xασάν κουβαλούσε στην πλάτη του την παράλυτη μητέρα του όταν μπήκαμε στη βάρκα», θυμάται ο Ιμπραΐμ, ένας από τους επιζώντες. Ο Ν. τονίζει ότι δεν κατηγορεί τον Χασάν για τον θάνατο του παιδιού του, αλλά το γεγονός ότι δεν είχαν άλλη επιλογή από το να κάνουν το επικίνδυνο ταξίδι.


Ν.: «Όσες φορές και να το επαναλάβει κανείς, δεν έφταιγε αυτός που οδήγησε τη βάρκα. Είναι απλά ένας μετανάστης και η οικογένεια του ήταν

επίσης εκεί, δεν έκανε τίποτα κακό, δεν πρέπει να κατηγορηθεί. Μόνο αυτό ζητώ, θέλω αυτό το άτομο να αφεθεί ελεύθερο».


Ο Ν. κατέθεσε μήνυση κατά του Ελληνικού Λιμενικού Σώματος στις 23 Μαρτίου 2021 για καθυστέρηση της διάσωσης και παράλειψη παροχής βοήθειας που οδήγησε στον θάνατο του γιου του. Στην ταφόπλακα του γιου του αναγράφεται: «Δεν ήταν η θάλασσα, δεν ήταν ο αέρας, είναι οι πολιτικές και ο φόβος».

Το ναυάγιο της 7ης Νοεμβρίου 2020 και ο θάνατος του γιου του Ν. δεν ήταν ούτε σφάλμα του Ν. και του Χασάν, ούτε μία ατυχής τραγωδία. Είναι άμεσο

αποτέλεσμα του κλιμακούμενου κλεισίματος των συνόρων από την Ε.Ε., που δεν αφήνει στους ανθρώπους άλλη επιλογή από το να διακινδυνεύσουν τη ζωή τους και τη ζωή των οικογενειών τους σε όλο και πιο επικίνδυνα ταξίδια. Ο Ν. και ο Χασάν χρησιμοποιούνται ως αποδιοπομπαίοι τράγοι για να αποσπάσουν την προσοχή από την ευθύνη της Ε.Ε. για αυτούς τους θανάτους, μεταθέτοντας την ευθύνη σε εκείνους που ήδη υποφέρουν τα μέγιστα.

Στην προσπάθειά της να εμποδίσει τους ανθρώπους να έρθουν στην Ευρώπη με κάθε μέσο, η Ε.Ε. καταφεύγει σε όλο και πιο σκληρά και παράλογα μέτρα.


Hasan: “This must end. I am the caretaker of my family and I have to support them, because my mother is paralyzed, I have a sister that is very young

and my brother has psychological problems. I really need to be with them. Their only caretaker is me. And now, because of this boat driver story I just

don’t know what I should do.”



Χασάν: «Όλο αυτό πρέπει να τελειώσει. Είμαι υπεύθυνος για τη φροντίδα της οικογένειάς μου και πρέπει να τους στηρίξω. Η μητέρα μου είναι

παράλυτη, έχω μία αδελφή που είναι πολύ μικρή και ο αδελφός μου έχει ψυχολογικά προβλήματα. Πρέπει πραγματικά να είμαι μαζί τους.

Είμαι ο μοναδικός κηδεμόνας που έχουν. Και τώρα εξαιτίας της ιστορίας με την οδήγηση της βάρκας, δεν ξέρω τι πρέπει να κάνω».

Απαιτούμε:

Την άρση της ταξιδιωτικής απαγόρευσης για τον Ν. ώστε να μπορέσει να ταξιδέψει στην αδελφή του στην Αυστρία και να βρει λίγη παρηγοριά,

Να αποσυρθούν όλες οι κατηγορίες κατά του Ν. και του Χασάν,

Λευτεριά για όλους όσοι φυλακίζονται με την κατηγορία «για οδήγηση βάρκας» παρά το γεγονός ότι δεν υπάρχει εναλλακτική λύση για να φτάσουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση,

Τέλος στην ποινικοποίηση της μετανάστευσης και στη φυλάκιση των ανθρώπων που μετακινούνται.

Υπογράφοντες

Abolish Frontex

Adopt a Revolution

Aegean Migrant Solidarity

Agir pour la Paix

Αντιρατσιστική Πρωτοβουλία Θεσσαλονίκης (Antiracist Initiative Thessaloniki)

Antiracist Initiative Larissa

Αντιρατσιστικό Παρατηρητήριο Πανεπιστημίου Αιγαίου (Antiracist Observatory of the University of the Aegean)

ARSIS – Association for the Social Support of Youth, Mr. Kyrmanidis

ASGI – Associazione per gli Studi Giuridici sull'Immigrazione

Στέκι Μεταναστών Αθήνας (Athens Migrant Shelter)

Baobab Experience

Better Days Greece

Border Violence Monitoring Network

Bündnis gegen Abschiebungen Münster

Balkanbrücke – Für grenzenlose Solidarität und sichere Fluchtrouten

Blacks and Whites – Together for Human Rights

borderline-europe – Menschenrechte ohne Grenzen

Campaign #stoppushbacks – Greece

Centre for Peace Studies, Croatia

Choose Love

Deport Racism / Sunday School of Migrants Athens

Entre Murs Entre Monde

Europe Must Act

FAIR

Flüchtlingsrat Niedersachsen

Flüchtlingsrat Sachsen

Πρωτοβουλία Ηρακλείου για Πρόσφυγες/Μετανάστες (Heraklion Initiative for Refugees/Migrants)

Χιακή Συμπολιτεία, δημοτική παράταξη Χίος (Sympolitia Chios)

HIAS Ελλάδος (HIAS Greece)

I have rights

Κίνηση για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα – Αλληλεγγύη στους Πρόσφυγες, Σάμος (Human Rights Movement – Solidarity with Migrants, Samos)

Πρωτοβουλία Ηρακλείου για τους Πρόσφυγες/Μετανάστες (Initiative for Migrants/Refugees, Heraklio Crete)

Κίνηση για την Υπεράσπιση Προσφύγων και Μεταναστών Πάτρας (Refugee and Migrant Support Initiative, Patras)

Iuventa Crew

Just Action, Samos

Kritnet – Netzwerk Kritische Migrations- und Grenzregimeforschung

LasciateCIEntrare

Επιτροπή Στήριξης Προσφύγων Λαυρίου (Lavrio Refugee Support Committee)

LeaveNoOneBehind

Legal Centre Lesvos

Lungo la Rotta Balcanica – Along the Balkan Route

Mare Liberum

Medico International

Migration Control Project

Migrant Social Centre Athens (Στέκι Μεντανστ-ρι-ών Αθήνας)

Migrantifa Berlin

Migreurop

Κίνηση "Απελάστε τον Ρατσισμό" ("Stop Racism“ Movement)

Κίνηση για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα – Αλληλεγγύη στους Πρόσφυγες (Human Rights Movement – Solidarity with Refugees)

Δίκτυο για το Πολιτικά και Κοινωνικά Δικαιώματα (Network for Political and Social Rights)

Δίκτυο Κοινωνικής Υποστήριξης Προσφύγων και Μεταναστών (Network for Social Support of Refugees and Migrants)

ΟΔΥΣΣΕΒΑΧ, Αυτοδιαχειριζόμενο Κέντρο Κοινότητας στα Ιωάννινα (ODYSSEVAX, self-organized Community Centre, Ioannina)

PICUM – Platform for International Cooperation on Undocumented Migrants

Πίσω Θρανία (Piso Thrania)

Δίκτυο Πολιτών Πρέβεζας Ενάντια στην Ξενοφοβία και το Ρατσισμό (Preveza Citizen Network Against Xenophobia and Racism)

Pro Asyl

Progetto Melting Pot Europa

Refugee Legal Support

Republikanischer Anwältinnen- und Anwälteverein

ResQship

Samos Advocacy Collective

Samos Volunteers

Sara Mardini & Seán Binder, #FreeHumanitarians

Sea-Watch

Seebrücke

Seebrücke Mainz

Κοινωνική κουζίνα Εl Chef (Social Kitchen El Chef)

Κοινωνικός Χώρος Αντίβαρο, Χίος (Social Space Antivaro, Chios)

Solidarité sans frontières

Statewatch

Still I Rise

Ένωση Δικηγόρων για την Υπεράσπιση των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων (Lawyers Association for the Defense of Fundamental Rights, Greek Section of European Democratic Lawyers)

UNITED for Intercultural Action

Watch The Med Alarm Phone

Women in Exile

You Can’t Evict Solidarity – Anti-repression campaign

Συμπληρωματικές σημειώσεις:

1. Η εκδοχή του λιμενικού σώματος για τη νύχτα του συμβάντος δημιουργεί ακόμη περισσότερα ερωτήματα. Σύμφωνα με τον επικεφαλής του Λιμενικού Σώματος, η έγκυος γυναίκα διασώθηκε στις 3 π.μ. και ο γιος του Ν. στις 6 π.μ. Ωστόσο, η επίσημη έκθεση του Λιμενικού Σώματος

αναφέρει ότι μεταφέρθηκαν στο λιμάνι του Βαθέος στις 9.30 π.μ. Επιπλέον, η επίσημη νεκροψία που διενεργήθηκε μέρες αργότερα, προσδιορίζει την επίσημη ώρα θανάτου του παιδιού 21 λεπτά πριν από την κλήση έκτακτης ανάγκης, απαλλάσσοντας το λιμενικό από οποιαδήποτε ευθύνη. Σύμφωνα όμως με την πραγματογνωμοσύνη που ζήτησε ο δικηγόρος, μια τέτοια ακριβής ώρα θανάτου δεν μπορεί να προσδιοριστεί, ειδικά ημέρες αργότερα.

2. Από το 2019, τα άτομα που έχουν καταδικαστεί για διευκόλυνση παράνομης εισόδου αποτελούν τη δεύτερη μεγαλύτερη ομάδα κρατουμένων στις ελληνικές φυλακές (Επίσημες καταγραφές από το Ελληνικό Υπουργείο Διακαιοσύνης).

3. Τον Μάιο του 2021, ο Mohamad H. καταδικάστηκε σε 146 χρόνια κάθειρξη. Τον Απρίλιο, ο Khaled S. καταδικάστηκε σε 52 χρόνια.


*Ο Ν. επιθυμεί να μη δημοσιευθεί το όνομά του και το όνομα του γιου του. Παρακαλούμε τους δημοσιογράφους και όσους/όσες γράφουν για την υπόθεση αυτή να σεβαστούν την επιθυμία του.